Giới thiệu về trị liệu gia đình

Trị liệu gia đình là một phương pháp hiệu quả trong can thiệp rối loạn sử dụng chất với cách tiếp cận coi gia đình là một tổng thể. Trong đó, tương tác giữa các cá nhân có tác động tới việc sử dụng chất ở một hoặc nhiều thành viên.

Trị liệu gia đình không chỉ có tác dụng can thiệp vấn đề sử dụng chất hiện tại mà còn dự phòng tái sử dụng thông qua cải thiện căn bản tương tác trong gia đình. Phương pháp này sẽ mang lại lợi ích cho nhiều gia đình.

Chương trình nghiên cứu

Trung tâm Đào tạo và Nghiên cứu về Lạm dụng chất – HIV, Trường Đại học Y Hà Nội là đơn vị đi đầu trong điều trị rối loạn sử dụng chất tại Việt Nam. Để chuẩn bị cho việc mở rộng can thiệp, chúng tôi tiến hành nghiên cứu tìm hiểu tính khả thi của triển khai trị liệu gia đình trên thanh thiếu niên gặp vấn đề liên quan đến sử dụng chất trong bối cảnh Việt Nam.

Ai có thể tham gia                                                                                                 

Thanh thiếu niên trong độ tuổi 14 – 21 gặp vấn đề liên quan đến sử dụng chất và thành viên gia đình của họ.

Lợi ích khi tham gia

Bạn và gia đình sẽ được:

• Cung cấp các thông tin khoa học về rối loạn sử dụng chất và các vấn đề liên quan
• Được đánh giá, tư vấn, trị liệu các vấn đề liên quan đến sử dụng chất bởi những bác sĩ, chuyên gia tâm lý trị liệu có nhiều năm kinh nghiệm trong điều trị nghiện và sức khoẻ tâm thần.
• Trang bị kiến thức, kỹ năng để giải quyết mâu thuẫn, cải thiện mối quan hệ với các thành viên khác trong gia đình.
• Điều trị hoàn toàn miễn phí.

Thông tin liên hệ

• Phòng khám SHP, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Địa chỉ: số 1 Tôn Thất Tùng, Đống Đa, Hà Nội. ĐT: 0243 574 7775;
• ThS.BS.Nguyễn Hữu Anh, Trung tâm Đào tạo và Nghiên cứu về Lạm dụng chất – HIV, Trường Đại học Y Hà Nội. Địa chỉ: số 1 Tôn Thất Tùng, Đống Đa, Hà Nội. SĐT: 0912532281 hoặc email: huuanh81@gmail.com

Nhân sự:

Cán bộ điều trị tại phòng khám là giảng viên và chuyên gia hỗ trợ kỹ thuật cho chương trình điều trị nghiện của Bộ Y Tế, với nhiều năm kinh nghiệm và nỗ lực học hỏi không ngừng. Nhóm điều trị đa ngành gồm các bác sĩ tâm thần, bác sĩ đa khoa, nhà trị liệu tâm lý, cán bộ công tác xã hội và điều dưỡng viên sẽ hỗ trợ hiệu quả vấn đề của khách hàng dưới nhiều góc độ.

Quy trình can thiệp:

Sàng lọc và đánh giá vấn đề sử dụng chất đã được đưa vào quy trình thường quy dành cho khách hàng của phòng khám. Căn cứ trên kết quả đánh giá, khách hàng sẽ được tư vấn và cung cấp can thiệp tương ứng từ can thiệp ngắn, đơn giản đến các can thiệp chuyên sâu hơn.

Can thiệp chuyên sâu: Phòng kháp SHP áp dụng các biện pháp can thiệp hiệu quả dựa trên bằng chứng hiện nay bao gồm trị liệu nhận thức hành vi, quản lý hành vi tích cực, trị liệu gia đình, điều trị rối loạn tâm thần đồng diễn, dưới hình thức can thiệp cá nhân, gia đình và nhóm. Sau đánh giá ban đầu, cán bộ can thiệp sẽ cùng khách hàng xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp. Với nguyên tắc điều trị lạm dụng chất cần duy trì để giúp khách hàng phục hồi ổn định, sau mỗi liệu trình điều trị tích cực (kéo dài 2-4 tháng), khách hàng sẽ tiếp tục nhận được hỗ trợ thường xuyên từ phòng khám.

Nguyên tắc 1: Rối loạn sử dụng chất là một bệnh lý phức tạp nhưng có thể điều trị được, tác động đến hoạt động não bộ và hành vi của người bệnh

Lạm dụng chất hướng thần gây biến đổi trong cấu trúc và chức năng não bộ của người và có thể vẫn duy trì thậm chí sau khi đã ngừng sử dụng thời gian dài. Những biến đổi này, kết hợp với yếu tố môi trường và tâm lý thuận lợi có thể dẫn đến tái phát hành vi sử dụng chất.

Nguyên tắc 2: Sàng lọc, đánh giá, chẩn đoán và lập kế hoạch điều trị

Người bệnh mắc rối loạn sử dụng chất thường gặp nhiều vấn đề cá nhân, xã hội hoặc kinh tế khác. Những vấn đề này có thể là nguyên nhân hoặc hậu quả của việc sử dụng chất và có liên hệ phức tạp với vấn đề sử dụng chất của người bệnh. Cũng như với các bệnh lý khác, việc sàng lọc, đánh giá kỹ lưỡng, toàn diện, từ đó đưa ra chẩn đoán và kế hoạch điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân là nền tảng của điều trị hiệu quả.

Nguyên tắc 3: Can thiệp lạm dụng chất dựa trên bằng chứng

Can thiệp vấn đề lạm dụng chất cần áp dụng các phương pháp y học và tâm lý xã hội đã được thế giới chứng minh hiệu quả để nâng cao hiệu quả điều trị, tiết kiệm chi phí cho cá nhân và xã hội. Bằng chứng cho thấy thời gian điều trị càng dài, hiệu quả điều trị càng cao và can thiệp kết hợp thuốc và tâm lý xã hội mang lại hiệu quả tốt nhất.

Nguyên tắc 4: Không có hình thức can thiệp nào có thể đáp ứng tốt với tất cả mọi người

Tuỳ theo loại chất sử dụng và đặc điểm của bệnh nhân mà can thiệp cần được thay đổi phù hợp. Mỗi bệnh nhân có thể phù hợp với các mô hình điều trị, loại can thiệp khác nhau. Cung cấp dịch vụ đáp ứng đúng nhu cầu người bệnh là yếu tố thiết yếu để đạt hiệu quả điều trị.

Nguyên tắc 5: Các can thiệp cần luôn có sẵn

Mức độ mong muốn tham gia điều trị của người bệnh có thể thay đổi theo thời gian, vì vậy, các can thiệp cần luôn có sẵn để đáp ứng khi họ có nhu cầu điều trị. Đáp ứng đúng thời điểm bệnh nhân cần sẽ giúp giảm tác hại của bệnh, nâng cao hiệu quả điều trị và tăng mức độ gắn kết của bệnh nhân với chương trình. Các cơ sở cung cấp dịch vụ cần luôn cung cấp thông tin về các dịch vụ hỗ trợ can thiệp sẵn có có người sử dụng ma túy tổng hợp.

Nguyên tắc 6: Kế hoạch điều trị cần được đánh giá và điều chỉnh liên tục để đáp ứng với nhu cầu thay đổi của từng bệnh nhân

Tại mỗi thời điểm, một bệnh nhân có thể cần những dịch vụ khác nhau. Ví dụ, ngoài điều trị thuốc methadone, họ cũng cần điều trị các bệnh lý khác, tư vấn, giới thiệu việc làm, trị liệu gia đình, v.v. Vì vậy, cán bộ y tế cần thường xuyên đánh giá lại và điều chỉnh mức độ can thiệp để đáp ứng tốt nhất với nhu cầu của người bệnh.

Nguyên tắc 7: Cần huy động sự tham gia của gia đình và cộng đồng vào điều trị, hướng tới lợi ích của bệnh nhân

Điều trị cần mang tính hợp tác với các thành viên của gia đình, cộng đồng (như các dịch vụ y tế khác, tổ chức phi chính phủ, nhóm tự lực, người có uy tín trong làng, xã…) để tạo mạng lưới hỗ trợ tốt cho bệnh nhân, không chỉ khi bệnh nhân ở phòng khám mà cả khi họ về lại với cộng đồng. Kết nối tốt với các nguồn lực tại gia đình và cộng đồng và điều kiện quan trọng để điều trị đạt được hiệu quả lâu dài và bền vững.