Ảnh (từ trái sang phải): Ông Nguyễn Văn Lập – Chi cục Trưởng Chi cục PCTNXH Hà Nội và PGS. TS. Lê Minh Giang – Viện trưởng Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng, Phó Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Nghiên cứu về Lạm dụng chất – HIV, Trường Đại học Y Hà Nội.

Đội ngũ giảng viên là những chuyên gia trong lĩnh vực điều trị nghiện chất của Chi cục PCTNXH Hà Nội, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hà Nội, và Trung tâm Đào tạo và Nghiên cứu về Lạm dụng chất – HIV, Trường Đại học Y Hà Nội. Trong ba ngày tập huấn, các giảng viên chia sẻ kiến thức chuyên sâu về các chủ đề liên quan, bao gồm: quy định liên quan đến phòng chống ma túy, các loại ma túy thường gặp ở thanh thiếu niên, sự phát triển não bộ của thanh thiếu niên, trị liệu gia đình với thanh thiếu niên gặp vấn đề liên quan đến sử dụng chất (UNFT; United Nations family-based treatment for youths with drug use disorders), và những kinh nghiệm rút ra khi áp dụng can thiệp trị liệu gia đinh thí điểm cho thanh thiếu niên lạm dụng chất tại Việt Nam.

         
Ảnh: Học viên nghe giảng và tham gia các hoạt động thực hành đóng vai

Ngoài lý thuyết, khóa tập huấn còn tổ chức các hoạt động thực hành đóng vai, giúp học viên luyện tập áp dụng phương pháp trị liệu gia đình UNFT để giải quyết các tình huống thực tế, như xung đột giữa cha mẹ và con cái liên quan đến việc sử dụng chất. Các hoạt động khuyến khích học viên chia sẻ kinh nghiệm làm việc với gia đình, nhìn nhận khía cạnh tích cực trong quan hệ gia đình, và thảo luận về những thách thức thường gặp trong trị liệu gia đình. Học viên hoàn thành bài kiểm tra lượng giá trước và sau khóa tập huấn để đánh gíá sự thay đổi về kiến thức liên quan đến liệu pháp gia đình trong điều trị phục hồi cho thanh thiếu niên mắc rối loạn sử dụng chất.

Ảnh: Học viên thảo luận nhóm về các tính huống gặp phải trong can thiệp trị liệu gia đình

Khóa tập huấn đã trang bị cho học viên kiến thức và kỹ năng cần thiết để áp dụng phương pháp trị liệu gia đình UNFT trong công việc hỗ trợ thanh thiếu niên sử dụng chất. Qua khoá tập huấn, học viên đã cập nhật khái niệm trị liệu gia đình và các nguyên lý trị liệu gia đình, được luyện tập thực hành cho từng giai đoạn trong can thiệp trị liệu gia đình, và phân tích được những thách thức khi làm việc với gia đình thanh thiếu niên sử dụng chất. Những kỹ năng này sẽ giúp cán bộ các cơ sở cai nghiện cải thiện tình trạng sử dụng chất ở thanh thiếu niên, thúc đẩy xây dựng mối quan hệ gia đình lành mạnh và bền vững.

Ảnh (từ trái sang phải): BS. Nguyễn Thanh Cường – Cán bộ Chương trình quốc gia về HIV, ma túy và trại giam, Văn phòng UNODC tại Việt Nam và PGS. TS. Lê Minh Giang – Viện trưởng Viện Đào Tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng, Trường Đại học Y Hà Nội

Trong hai ngày, các học viên tham gia khóa đào tạo Strong families (dịch là “Gia đình vững mạnh”) – một chương trình dựa trên bằng chứng với mục tiêu xây dựng và nâng cao kỹ năng gia đình cho các bậc cha mẹ và trẻ em từ 8 đến 16 tuổi, nhằm phòng ngừa lạm dụng ma túy. Đây là một chương trình được thiết kế đặc biệt để trang bị cho học viên kiến thức và phương pháp áp dụng thực tiễn, giúp họ trở thành các điều hành viên tiềm năng của chương trình. Giảng viên bao gồm bà Watjana Arunrangsi từ UNODC Thái Lan, bà Shella Marquez từ UNODC Philippines, và bà Lucky Pramitasari từ UNODC Indonesia.

Khóa đào tạo “Strong Families” mang đến cho học viên một trải nghiệm học tập toàn diện, với phương pháp hướng dẫn chi tiết và thực tế về cách triển khai chương trình này trong cộng đồng. Chương trình gồm nhiều buổi học tương tác phong phú, bắt đầu với phần giới thiệu tổng quan về “Strong Families”, các buổi hướng dẫn học viên chuẩn bị cho riêng phụ huynh, riêng trẻ, và cả gia đình. Mỗi học viên đều được cung cấp bộ tài liệu đào tạo chuyên sâu, giúp học viên có đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để sau có khả năng hướng dẫn cha mẹ và trẻ xây dựng các kỹ năng quan trọng trong gia đình. Đặc biệt, chương trình tập trung vào các đề tài khuyến khích giao tiếp tích cực, phương pháp giúp trẻ hiểu rằng căng thẳng là một phần tự nhiên của cuộc sống, và tạo điều kiện để các trẻ thoải mái chia sẻ với cha mẹ về những khó khăn mà mình gặp phải. Học viên còn được học kiến thức chuyên môn cũng như tham gia các buổi thực hành sắm vai, trải nghiệm những hoạt động tương tác và trò chơi gia đình. Những hoạt động này không chỉ thúc đẩy sự gắn kết giữa các thành viên mà còn góp phần xây dựng mối quan hệ tin cậy, lành mạnh và bền vững trong gia đình.

Ảnh: Học viên nghe giảng, thảo luận nhóm, sắm vai, tham gia các hoạt động của chương trình “Strong families”

Khóa đào tạo “Strong Families” rất thành công, để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp và kiến thức giá trị cho các học viên. Trong thời gian tới, các giảng viên và cán bộ nguồn làm về lĩnh vực dự phòng sẽ sử dụng những kỹ năng và kinh nghiệm đã học để hỗ trợ các gia đình trong cộng đồng, giúp xây dựng môi trường gia đình vững mạnh, khuyến khích giao tiếp tích cực và gắn kết giữa các thành viên.

Ảnh (từ trái sang phải): TS. Trần Văn Đạt, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Chính trị và Công tác học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo; TS. Nguyễn Cửu Đức, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa giáo – Văn xã, Văn phòng Chính phủ; và PGS. TS. Lê Minh Giang, Viện trưởng Viện Đào Tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng, Trường Đại học Y Hà Nội

Khóa tập huấn, với sự hướng dẫn và giảng dạy của đội ngũ giảng viên đến từ Ủy ban tư vấn Kế hoạch Colombo (DAP), đã giúp các học viên có được kiến thức cơ bản và chuyên sâu về lĩnh vực dự phòng sử dụng ma tuý, bao gồm: chủ đề về sinh lý học, dược lý học, công việc dự phòng, khoa học dự phòng, lý thuyết hành vi và các biện pháp can thiệp dựa trên bằng chứng chính trong ngành dự phòng sử dụng chất.

Ảnh: Học viên nghe giảng, thảo luận nhóm, chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn và xây dựng tinh thần làm việc nhóm.

Khóa học cung cấp kiến thức lý thuyết và thực hành nhóm, giúp học viên trao đổi kinh nghiệm thực tế cùng chuyên gia. Các chương trình đào tạo nâng cao năng lực liên quan đến lĩnh vực dự phòng lạm dụng chất ở Việt Nam vẫn còn khá mới mẻ và hiện đang đối mặt với nhiều khó khăn do thiếu nguồn nhân lực có chuyên môn trong lĩnh vực này. Buổi tập huấn này xây dựng nền tảng cung cấp kiến thức cho đội ngũ giảng viên, bao gồm những nội dung liên quan đến lĩnh vực dự phòng, sinh lý và dược lý chất hướng thần, các lý thuyết và chính sách can thiệp, tiêu chuẩn quốc tế về dự phòng, và yêu cầu đào tạo chuyên gia cùng bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp.

Ảnh: Giảng viên từ Ủy ban tư vấn Kế hoạch Colombo (DAP) – Dr. Maria Corazon Dumlao (trái) và Ms. Susan Maua (phải)

Buổi tập huấn đã diễn ra thành công với sự tham gia tích cực của các cán bộ. Trong thời gian tới, họ sẽ là lực lượng nòng cốt trực tiếp triển khai các hoạt động kiến thức đã học tại các cơ sở và trường học.

Ảnh: Thành viên trong Ban tổ chức chụp cùng các học viên

Trong ba ngày, các học viên đã chia sẻ những thuận lợi và khó khăn trong triển khai mô hình và thực hành phỏng vấn tạo động lực. Trong quá trình học, các học viên cũng tham gia vào các buổi thảo luận nhóm, chia sẻ kinh nghiệm thực tế khi làm việc với người sử dụng ma túy. Thông qua sự hướng dẫn tận tình của đội ngũ giảng viên đến từ V-ITTC, các học viên đã thu nhận thêm những phương pháp quan trọng để xử lý các thách thức trong công việc hỗ trợ người sử dụng ma tuý.

Khóa tập huấn đã mang đến cơ hội cho học viên được trau dồi thêm các kiến thức chuyên sâu về tư vấn điều trị người có rối loạn sử dụng chất. Nội dung bao gồm các kỹ năng tư vấn cơ bản, phương pháp thực hiện một buổi phỏng vấn tạo động lực, nhận diện các giai đoạn thay đổi hành vi của người sử dụng chất, và xử lý những tình huống khó khăn. Đặc biệt, học viên đã có cơ hội thực hành phỏng vấn tạo động lực, áp dụng trực tiếp các kỹ năng mới học trên lớp tập huấn.

Khóa tập huấn là bước chuẩn bị cần thiết cho việc triển khai mô hình điểm tư vấn, hỗ trợ chăm sóc điều trị, cai nghiện ma tuý tại cộng đồng, nhằm cung cấp các dịch vụ tư vấn và hỗ trợ toàn diện cho người có rối loạn sử dụng chất, mô hình sẽ không chỉ tập trung vào điều trị y tế mà còn tích hợp các dịch vụ xã hội để đáp ứng tốt hơn nhu cầu đa dạng của người sử dụng ma tuý.

Sau khóa tập huấn, đội ngũ từ V-ITTC sẽ trực tiếp xuống các địa bàn để hỗ trợ kỹ thuật cho các học viên trong việc tiếp cận và phỏng vấn tạo động lực cho người sử dụng ma túy tại cộng đồng. V-ITTC triển khai chương trình này nhằm giúp người tham gia cải thiện sức khỏe, nâng cao nhận thức về các dịch vụ y tế, bao gồm bảo hiểm, hỗ trợ pháp lý, và chăm sóc sức khỏe tổng quát. Những kết quả sơ bộ sẽ làm sáng tỏ hiệu quả của phương pháp phỏng vấn tạo động lực và quản lý trường hợp và sẽ là bằng chứng để triển khai rộng rãi trong thời gian tới.

Giảng viên bao gồm các chuyên gia với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực điều trị nghiện chất của Trung tâm Đào tạo và Nghiên cứu về Lạm dụng chất – HIV, Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội, và Chi cục Phòng, chống tệ nạn xã hội Hà Nội. Chương trình tập huấn tập trung vào trang bị các kỹ năng cơ bản cần thiết cho Ban chủ nhiệm, từ các phương pháp hoạt động của điểm tư vấn, cơ chế điều hành, phối hợp chuyển giao thông tin đến kỹ năng tư vấn, hỗ trợ, chăm sóc và điều trị nghiện cho người nghiện ma tuý. Trong buổi tập huấn, TS. Hán Đình Hòe, giảng viên của Trường Đại học Y Hà Nội – Đại diện Trung tâm Chuyển giao công nghệ quốc tế về Lạm dụng chất tại Việt Nam (V-ITTC) – đã chia sẻ kiến thức và kỹ năng giao tiếp, quan sát, đặt câu hỏi, lắng nghe, và tiếp cận khách hàng hiệu quả.

Ngoài việc tiếp thu kiến thức từ các bài giảng, cán bộ học viên còn được chia nhóm thực hành, giải đáp thắc mắc, trao đổi và lắng nghe những chia sẻ kinh nghiệm thực tế của toàn thể giảng viên và học viên khác.

Buổi tập huấn diễn ra thành công với sự tham gia sôi nổi của các cán bộ trong ngành Lao động thương binh và xã hội, Công an, Y tế và trong thời gian tới các học viên sẽ là đội ngũ y tế trực tiếp áp dụng những kiến thức đã học, thực hiện các hoạt động của điểm tư vấn để chăm sóc và hỗ trợ khách hàng, điều trị nghiện ma tuý tại cộng đồng.

Khoá CME về “Điều trị thay thế nghiện chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone – chương trình cơ bản dành cho bác sĩ” có sự tham gia của 42 bác sĩ đến từ các tỉnh/thành Hà Nội, Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh, Trà Vinh, Bình Thuận, Bà Rạa-Vũng Tàu, Tuyên Quang, Tiền Giang, và Nghệ An.

 Khoá CME về Xác định tình trạng nghiện ma tuý có sự tham gia của 22 bác sĩ, đến từ Hà Nội, Thành phố Chí Minh, Bình Thuận, Tiền Giang và Nghệ An.

Giảng viên tham gia giảng dạy khoá tập huấn bao gồm các chuyên gia với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực điều trị nghiện chất của Trung tâm Đào tạo và Nghiên cứu về Lạm dụng chất – HIV, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, Cơ sở điều trị methadone Đống Đa và các chuyên gia đến từ Cục Phòng, chống HIV/AIDS – Bộ Y tế.

Hai khoá CME đã giúp người học có được nhiều kiến thức bao gồm về cơ chế gây nghiện, điều trị nghiện bằng thuốc methadone, xác định tình trạng nghiện ma tuý,…. Ngoài ra, trong chương trình học, học viên được thực thành trên những bệnh nhân trong việc đánh giá bệnh nhân và xác định tình trạng nghiện, ghi chép hồ sơ bệnh án cũng như các biểu mẫu khác. Nhóm giảng viên đã tạo được một môi trường học tích cực, thu hút sự tham gia của học viên bằng phương pháp kết hợp lý thuyết dạy trên lớp và áp dụng kiến thức đã học thực hành trên bệnh nhân. Bên cạnh đó, quá trình tập huấn cũng giúp giảng viên và học viên có cơ hội trao đổi, giải đáp những thắc mắc và khó khăn trong công việc, chia sẻ kinh nghiệm thực tế khi làm việc với bệnh nhân có tiền sử, sử dụng chất gây nghiện.

Kết thúc hai khoá tập huấn các học viên thực hiện bài kiểm tra cuối khoá học và làm các bài tập thực hành sau tập huấn. Kết qủa tất cả học viên đều hoàn thành phần thi kiến thức cuối khoá học, 100% học viên của hai lớp đạt được chứng nhận CME.

 Thành viên trong Ban Tổ Chức và Giảng viên đến từ Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo về Lạm dụng chất – HIV (CREATA-H) – Trường Đại học Y Hà Nội, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Thành phố Hà Nội, Cơ sở điều trị methadone Đống Đa, và Cục Phòng, chống HIV/AIDS (VAAC) – Bộ Y tế.

Khóa tập huấn dưới sự hướng dẫn và giảng dậy của đội ngũ giảng viên đến từ V-ITTC và Cục Phòng, chống HIV/AIDS đã giúp các học viên có được kiến thức cơ bản và chuyên sâu về lĩnh vực cấp thuốc methadone về nhà cho bệnh nhân bao gồm: Quy trình cấp thuốc, Giám sát và quản lý việc sử dụng thuốc methadone mang về, Xử lý các tình huống có thể gặp phải khi cấp và quản lý thuốc. Ngoài kiến thức từ các bài giảng, các học viên còn được chia nhóm thực hành, trao đổi và lắng nghe chia sẻ thực tế từ các cơ sở đã triển khai chương trình. Các cán bộ y tế đã nhấn mạnh những kết quả tích cực về phía bệnh nhân khi việc không phải đến cơ sở uống thuốc hàng ngày đã giúp bệnh nhân giảm thời gian và chi phí đi lại, tạo điều kiện thuận lợi cho người bệnh được tiếp cận, duy trì uống thuốc mà vẫn đảm bảo thời gian cho công việc, sinh hoạt, từ đó giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Tuy nhiên, nguồn nhân lực để thực hiện, duy trì chương trình còn hạn chế và gặp nhiều khó khăn. Do vậy, buổi tập huấn này sẽ là nền tảng để cung cấp đội ngũ có chất lượng phục vụ cho chương trình.

Buổi tập huấn diễn ra thành công với sự tham gia sôi nổi của cán bộ thuộc các tỉnh, trong thời gian tới các cán bộ sẽ là đội ngũ y tế trực tiếp triển khai chương trình cấp thuốc về nhà cho bệnh nhân tại cơ sở Methadone.

Khóa tập huấn dưới sự hướng dẫn và giảng dạy của các đội ngũ giảng viên đến từ V-ITTC đã giúp các học viên có thêm những kiến thức chuyên sâu về tư vấn điều trị nghiện ma túy bao gồm các kiến thức và kỹ năng tư vấn cơ bản, cách nhận biết các giai đoạn thay đổi hành vi cũng như các hướng dẫn để làm việc với đa dạng khách hàng. Ngoài ra, trong suốt quá trình học, các học viên cũng có cơ hội được thực hành phỏng vấn tạo động lực theo nhóm, chia sẻ, trao đổi những kinh nghiệm thực tế, những khó khăn, thách thức và xử trí một số tình huống bất lợi có thể gặp phải. Cuối buổi tập huấn, học viên được làm bài Lượng giá cuối tập huấn để cấp chứng chỉ do Trường Đại học Y Hà Nội cấp.

Trong thời gian tới, các học viên sẽ được trực tiếp làm việc với các khách hàng của mình. Đội ngũ giảng viên V-ITTC sẽ luôn song hành hỗ trợ các học viên nếu cần thiết.

Khoá tập huấn có sự góp mặt của đội ngũ giảng viên đến từ V-ITTC và Chi cục phòng chống tệ nạn xã hội Hà Nội. Khi tham gia khóa tập huấn, học viên hoàn thành bài kiểm tra lượng giá ở đầu khóa và cuối khóa để ban tổ chức đánh giá sự thay đổi sau khóa tập huấn.

Trong khóa tập huấn, đội ngũ giảng viên đã trình bày về những nội dung chính như sau:

• Tổng quan về Luật Phòng chống Ma tuý bổ sung và một số quy định hiện nay liên quan đến phòng chống ma túy
• Các nét đặc trưng tiêu biểu của một gia đình Việt Nam;
• Tổng quan Liệu pháp gia đình;
• Ảnh hưởng của ma túy lên não bộ và cơ thể con người;
• Các kỹ năng tư vấn cơ bản khi làm việc với thân chủ và gia đình trong năm giai đoạn của trị liệu gia đình TREATNET và thực hành

Ngoài việc cung cấp những lý thuyết về tư vấn điều trị nghiện, khoá tập huấn đã tạo cơ hội để học viên sắm vai và thực hành thử các kĩ năng tư vấn trong một phiên làm việc giữa gia đình và thanh thiếu niên có rối loạn sử dụng chất, và chia sẻ về những khó khăn và thuận lợi khi làm việc trực tiếp với gia đình và khách hàng và đề xuất hướng giải quyết theo từng trường hợp.

Trong tuần tập huấn, nhóm giảng viên đã trình bày về những thông tin tổng quan về rối loạn sử dụng chất nói chung và tình hình triển khai điều trị Methadone tại Việt Nam, phương pháp điều trị chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế Methadone, mối liên kết giữa cơ sở điều trị Methadone và các dịch vụ hỗ trợ xã hội khác, và một số kinh nghiệm thực hành khi tiếp nhận bệnh nhân vào điều trị.

Trong suốt khóa tập huấn, nhóm giảng viên và các học viên đã cùng nhau chia sẻ về những kinh nghiệm thực tế và lưu ý trong quá trình làm việc với các nhóm bệnh nhân đặc thù, cùng thảo luận về cách xử trí đối với từng trường hợp bệnh nhân cụ thể. Bắt đầu và kết thúc khóa tập huấn, các học viên đã hoàn thành bài lượng giá để ban tổ chức đánh giá sự thay đổi.